Omurganın Çökme Kırıkları

Hastalığın sıklığı

ABD de 10 milyondan fazal kişide osteoporoz vardır (kemik erimesi), buna ilaveten 34 milyon kişide de düşük kemik seviyesi vardır ki bu kişilerde bu hastalık için risk taşırlar. 10 milyon osteoparozlu kişinin 8 milyonunu kadınlar 2 milyonunu ise erkekler oluşturmaktadır.
Omurga çökme kırıkları (OÇK) osteoprozlu hastalarda en sık rastlanılan kırık şeklidir ve yılda 750000 kişiyi ilgilendirir. OÇK menapoz sonrası kadınların % 25’ini etkilemektedir, bunun sıklığı yaşın artması ile artmaktadır. 80 yaş ve üzerindeki kadınların % 40’ını etkilemektedir. Kadınlarda sık olmasına rağmen yaşlı erkeklerde de önemli bir sağlık problemidir.
Daha önce OÇK geçiren hastanın tekrar bu kırığı geçirme riski 5 kat daha fazaladır. Hastalarda hafif şikayet olduğu gibi hiç şikayette olmayabilir.

Sebepleri

OÇK omurga blogındaki omurganın yada omrgaların yüksekliklerini kaybetmesi ile olur. Bu kırıklar sıklıkla torasik denilen sırt omurgalarında olur özelliklede alt kısmında. Osteoporoz en sık sebep olurken travma yada metastatik tümörde OÇK yapabilir.

Ağır osteoporozlu hastalarda günlük hareketler dahi kırığa sebep olabilir:örneğin, küvetten atlamak, çok kuvvetli hapşurmak yada hafif bir ağırlık kaldırmak gibi. Orta düzeyde osteoporozu olan hastalarda ise travma kuvvetinin artması gerekiyor: örneğin, düşmek, ağır yük kaldırmak OÇK yapabilir. Sağlıklı insanlar ise yüksekten düşme, otomobil kazası gibi travmalar sonucunda OÇK oluşabilir.

55 yaşından küçük hastalarda OÇK varsa ve travma k,üçük yada yoksa metastaz düşünülmelidir. Omurga kemikleri kanserlerin sık yayıldığı yerlerdendir.

Şikayetler

OÇK ‘larında aşağıdaki bulguların biri yada birkaçı olabilir:

1. ani olan bel ağrısı
2. ayakta dururken yada yürürken ağrı artar
3. yatıp istirahat edince ağrıda azalma
4. omurga hareketinin kısıtlanması
5. kemik yükseklik kaybı
6. deformite ve sakatlık

OÇK ile ilgili komplikasyonlar

1. segmental instabilite
2. kifoz
3. nörolojik komplikasyonlar

Segmental instabilite

Eğer OÇK ile vertebra korpus yükseklği % 50 den fazla çökmüş ise segmental insitabilite riski vardır denilebilir. Spinal segment birbirine tutulmuş omurgalardan oluşur ve bütün omurgaların hareket etmesini ve yük taşımasını sağlarlar. Eğer bir noktadan omurga çökerse ağrı ile beraber günlük hareketlerin yapılamaması başlar. İnsitabilite hem omurgayı hemde omuriliği hasarlama riskine sahiptir.

Kifoz

Kifoz denilen kamburlaşma osteoporoz ve OÇK olan yaşlı kadınlarda sık olarak görülür. Kifosda oluşum şöyledir omurganın ön kısmı olan korpusda yükselme kaybı ve kamalaşma olur bu birkaç omurgada olursa torakal omurgalar denilen sırtta öndeki korpus mesafelerinin azalması sonucunda arkadan öne bükülme ile kamburleşma başlar.
İleri kifoz ağrı yapar. Kamburluğun artması kalp akciğer ve barsaklara baskı yapar. Buda halsizlik nefes zorluğu ve istah kaybı ile kendini gösterir

Nörolojik komplikasyonlar

Eğer çökme çok ise spinal kanalı  ve dolayısıyle omuriliği sıkıştırarak sinirleri bası altına alır.
Travmalar sonrasında bu daralma ani olur ve müdahale etmeyi gerekli kılar. Hastada kuvetsizlik uyşuklukla kendini gösterir

Teşhis

Teşhis genellikle hikaye ve fizik muayene ile konulur. Aşağıdaki görüntüleme yöntemleri kullanılır

Düz Röntgen Grafi: kemik yapının ve aksın yapısını göstermesi açısından önemlidir.

Bilgisayarlı tomografi: Kanalın capının ölçulmesinde ve kemik yapının gösterilmesinde önemli yer tutar. Yelografi yapılarak görüntü kalitesi artırılabilir

Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRI): Üç boyutlu olarak yapıların gösterilmesinde önemli rol oynamaktadır, MRI ile omurilik, sinir kökleri ligamentler ve diski görmek kolaydır.

Dual-enerji x-ray absorpsiyometri (DXA yada DEXA) yada kemik dansitometri: bu test oluşturduğu standart üzerinden kemik mineral dansitesini ölçerek osteoporozun olup olmadığını ortaya koyar. Tarayıcı kemikten iki taraftan geçen x ışınını hızlı ve ağrısız olarak ölçer. DEXA çok hassas olarak kemik yoğunluğunu ölçer bu ölçümleri kalça omurga ve ekstremiteler olarak ayrı ayrı yapar yaklaşı 4 dakika kadar sürer.

Cerrahisiz tedavi

Geleneksel olarak OÇK olan hastalar yatak istirahati, ilaç ve korse olmazsa invaziv spinal cerrahi  ile tedavi edilirler. Kırık tarafındaki ağrı instabilite ve kaynamanın olmaması nedeniyle olmaktadır. OÇK doğal olarak 3 ay içinde iyileşir. Ağrı ilk birkaç günden sonra  azalır ve haftalar içinde geçer.

Yatak istirahati kısabir period için verilir daha sonra bazı hareketleri kısıtlayıcı tedbirler uygun olur uzun süreli yatak istirahatinden kaçınmalıyız.

Ağrı kesiciler etkiilidri ve bu hastalara asetaminofen ve nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar önerilmektedir. Narkotik ağrı kesiciler ve kas gevşeticiler kısa süre kullanılarak yeterli olur.

Sırttan desteklli korse kullanılması hastanın hareketini kısıtlayacağı için önerilir. Kırıkların tekrarlamasını engellemek ve kemikleri güçlndirmek için kemik erimesini engelleyici ilaçlar kullanılabilir
Konservatif tedavi yeterli olmazsa iki minimal invaziv teknikten birini kullanabiliriz bunlar vertebroplasti ve kifoplastidir. Bu tekniklerin artması daha invaziv teknik olan stabilizasyon cerrahisinin yapılma ihtiyacını azaltmıştır.

Vertebroplasti ve kifoplasti

Vertebroplasti tekniği 1990 ların başlarında ABD de kullanılmaya başlanmıştır. Prosedür genellikle ayaktan hasta tedavisi şeklinde yapılmaktadır.bazı hastalar hastanede yatabilir. Vertebroplasti lokal anestezi edasyon yada genel anestezi ile yapılabilir. Ameliyat esnasında direk film, C-kolllu kullanılabilir bu sayede iğnenin girdiği lokalizasyon ve konulan akrilik materyal görülebilir. Bu müdahale ile birkaç dakika içinde akrilik donar ve sertleşir ve omurgayı destekleyerek ağrının azalmasını sağlayacaktır.

Kifoplasti denilen daha yeni olan uygulama olup akrilik sement konulmadan önce bir uygulama daha yapılmaktadır. Önce iki insizyon yapılarak kırık tespit edilir daha sonra drillenme yapılarak kemikde delik oluşturulduktan sonra iki tarafa balon konulur ve iki taraflı balonlar kontrast ile şişirilir ve bu sayede rontgende görülür istenilen yükseklik elde edildikten sonra balonlar çıkarıldıktan sonra balon ile yapılan boşluk sement ile doldurulur. Kifoplasti ile hastanın omurgasının gerekli yüksekliği saşlanmış olur.
Aşağıdaki kriterlere göre hastaların kifoplasti yada vertebroplastiye aday olmasına karar verilir;

1. osteoporotik OÇK iki hafta önce olması ve ilaç tedavisine rağmen ağrısı devam ediyorsa
2. ağrılı metastazlar ve multibl myelom
3. ağrılı vertebral hemanjiom varlığı
4. omurga osteonekrozu (kemiğin beslenmesinin bozuk olması)
5. cerrahi stabilizasyondan önce kemiğin korpusunu sağlamlaştırmak için

ağaşıdaki bulguları olan hastalar kifoplasti yada vertebroplastiye alınmamalıdırlar

1. konservatif tedaviden faydalanmış olan OÇK
2. OÇK bir yıldan fazla süre önce olmuş olması
3. Omurga korpusunun yüksekliği %80 yada 90 ‘dan fazla ise
4. Osteoporozdan farklı bir sebepten hastada skoloz varlığı
5. Spinal dar kanal yada disk hernisi ve nörolojik sekelin OÇK ile iliğkili olmaması
6. Tedavi edilmemiş kuagülopati varlığı
7. Osteomyelit
8. Diskitis (disk aralığının iltahabı)
9. Spinal kanalın osteomyelit yada tümör sebebi ile daralması

Vertebroplasti ve kifoplastinin komplikasyon oranı osteoporozda %2 oranında olup tümörle ilişkili OÇK olgularında komplikasyon oranı % 10 civarındadır. Cerrahinin fayda ve zararı karşılaştırarak karar verilmeli ve ona göre karar verilmellidir. Hastaların çoğunun bu müdahalaeden faydalandığı fakat bunun garantisinin olmadığı hastaya izah edilmelidir.

Bu yazıdaki bilgiler genel bilgi vermek amacı ile hazırlanmış olup bir doktordan alınan bilgilerin yerine kullanılamaz.

© Buradaki bilgilerin herhangi bölümü veya tamamı Prof. Dr Ersin Erdoğan’ın müsaadesi olmadan kullanılamaz veya çoğaltılamaz