Glioblastoma

Glioblastoma multiforme (GBM), aynı zamanda glioblastomada denilir, hızlı büyüyen astrosit denilen yıldız şeklindeki destek hücrelerinden kaynak alan kötü huylu bir beyin tümörüdür. GBM 4. Derecedeki astrositom olarak sınıflandırılır. Çabuk yayılır hızlı büyür ve komşu beyin dokusuna yayılır. Birkaç çeşit hücrede beraberinde bulunur (astrosit, oligodendrosit gibi). Yetişkinlerde sıklıkla beyin hemisferlerinde özellikle de frontal ve temporal loblara yerleşirler. Bazen düşük dereceli tümörlerden dönüşebilirler yani hastada önce düşük dereceli tümör vardır takip edilir ve sonra birden hızla büyüyen ve hastayı sıkıntıya sokan yapıya sokar. GBM genellikle çok kötü ilerleyen bir tümör olup hastaların çoğu ilk 15 ay içinde kaybedilir.

Aşağıdaki sebepleden dolayı bu agresif tümör yeterince tedavi edilememektedir:

1. Tümörün beyindeki yeri yeri iyi olan tümörlerde cerrahi daha etkili yapılıp daha fazla tümör çıkarılabilir.
2. Konvansiyonel tedavilere dirençli olması
3. Beynin kendi kendine tsmir olanağının yetersiz kalması
4. Komşu beyin dokusuna tümör hücrelerinin atlaması
5. Tümör dokusunun beslenmesinin değişebilmesi buda ilaçların etkin dağılmasını azaltır.
6. Tümördeki damarların sızdırması sonucunda ödem gelişir buda kafa içi basıncının artmasına neden olur.
7. Tedavinin nörotoksisitesi

Hastalığın sıklığı

GBM’ler beyin tümörlerinin % 15 kadarını yapar yetişkinlerde 45-70 arasında sık rastlanılır

Şikayet ve bulgular

Tümörün beyindeki yerine göre değişim göstermektedir, fakat aşağıdakilerin hepsi görülebilir: 

1. devamlı baş ağrısı, sabahları daha fazla
2. çift yada bulanık görme
3. kusma
4. iştah kaybı
5. kişilik değişmesi
6. düşünme ve öğrenme yeteneğinde değişme
7. yeni nöbetler
8. konuşma bozulması

Teşhis

Görüntüleme tetkikleri sayesinde beyin tümörleri ortaya konulabilir. Bilgisayarı tomografi, (CT yada BT) manyetik rezonans görüntüleme (MRI) önemli görüntüleme yöntemlerindendir. MR spektroskopi (MRS) tümörün kimyasal özelliklerin ölçerek tümörün natürünü ortaya koyabilir. PET ise tümör rekürrensini ortaya koymada önemlidir.

Derecelendirme (Grading)

CT yada MRI’da beyin tümörü eşhis edilince Beyin cerrahı doku örneği alır ve patolog tarafından mikroskopta incelenir. Bu inceleme sonrasında tümörün adını koymak için şu sorulara cevap vermekgerekmektedir; 1) beynin hangi hücrelerinden kaynaklanmıştır? 2)  tümörde hızlı büyüme emareleri varmıdır?
Tümörün tipini ve malignitesini ortaya koyunca daha sonraki tedavi ve prognoz konusunda bilgi sahibi olabiliriz.

Tedavi seçenekleri

Palyatif bakımda tedavi olarak birşey yapılmıyor sadece hastanın ihtiyaçları destekleniyor. Diğer tedavi seçenekleri cerrahi, radyoterapi ve kemoterapidir.

Cerrahi tedavi ile hastaya zarar vermeden mümkün olduğu kadar tümör çıkarmak esastır bu sayede hasta yaşam kalitesi daha artacaktır. Bununla beraber yüksek dereceli tümörlerde yıldızdaki hüzmeler gibi normal doku içine giren kollar olmsı sebebiyle tamamen çıkarmak zor  olmaktadır. Tümör tamamen çıkarılamamasa bile tümör sayısını azalttığı için cerrahi tedavide çok önemli yer tutmaktadır. Bir çok beyin cerrahı tümörün yüzeye en yakın yerine kraniotomi yaparak kafa tasını açar. Radyoterapinin amacı normal dokuya zararvermeden çoğalan tümör dokusunu öldürmektir. Bölünerek yapılan tedavi sayesinde tedavi aralıklarında normal dokuların kendini tamir edebilmesine rağmen tümörlü dokuların tamir edememesi felsefesine dayanmaktadır. Bu tekrarlama tümör tüpine göre 10 yada 30 kez günde bir defa olmak üzere tekrarlanarak yapılır. Bu ilave tedavi ile hastaya yaşam süresi ve kaliteli yaşam sağlanabilir.

Radyocerrahi genellikel glial tümörlerde kullanılmaz fakat küçük kalıntıs olan tümörlerde tercih edilebilir.
Temozolamid ile kemoterapi halen GBM tedavisinde en son standarttır. Radyoterapi esnasında da olmak üzere beşer günlük periyotlar halinde ayda bir 6 ila 8 siklus kadar verilir. Uzun dönem tümör kontrolü sağlamak buradaki amaçtır bu amaca hastaların sadece % 20 kadarı ulaşabilmektedir. Bu tedaviye başlamadan önce hasta onkoloğu ile görüşmelidir.
Araştırmalar devam etmekte ve yapılacak başka tedavi olanağı olmayan çaresiz hastalarda immunoterapi, toksin kullanımı, anti angiogenez tedavisi, gen tedavisi, aşı uygulaması gibi tek tek yada kombie olarak kullanılmaktadır. Fakat halen iyi ilerleme sağlayamamaktadır.

Kaynaklar:

American Brain Tumor Association – www.abta.org
American Cancer Society – www.cancer.org
Brain Tumor Society – www.braintumor.org
National Cancer Institute – www.cancer.gov/cancertopics/types/brain/

 

Bu yazıdaki bilgiler genel bilgi vermek amacı ile hazırlanmış olup bir doktordan alınan bilgilerin yerine kullanılamaz.

© Buradaki bilgilerin herhangi bölümü veya tamamı Prof. Dr Ersin Erdoğan’ın müsaadesi olmadan kullanılamaz veya çoğaltılamaz