Menengioma

Meningiomalar en sık rastlanılan bening yani iyi huylu tümörüdür. Beyin ve omur iligi saran zarlardan örümcek ağına benzer yapısından dolayı araknoid adını alan zardaki cap hücrelerinden kaynak almaktadır. Beyin ve omurilik üç zar tarafından sarılmaktadır bunlar Dura, araknoid ve piadır. Genelikle iyi huyludur tanı konulmakta gecikildiğinde çok büyük olabilir ve hastanın hayatını tehtid edebilir.

Bazı meningiomalar venöz sinüslerin komşuluğunda yer alırlar ki burada araknoid cap hücreleri çok miktarda bulunur. Bulunduğu yere göre meningiomların aşağıdaki subtipleri bulunmaktadır.

1. Kavernöz sinüs meningiomları: beyindeki kirli kanın döküldügü önemli bir venöz yapı olan kevernöz sinüse komşudur.
2. Serbello pontin köşe meningiomları: burada akustik nöroma (vestibüler schwannoma) ile karışır belli büyüklükte çıkarılması zor olabilir.
3. Serebral konveksisite meningiomları: bunlar beynin üst yüzeyine komşudur çıkarılmaları nispeten kolaydır.
4. Foramen magnum meningiomları: kafa tabanının altındaki büyük deliğe komşu olan meningiomlardır.
5. Intraorbital meningioma: göz çukurunun içindeki meningiomlardır
6. Intraventriküler meningiomalar: içinde beyin omurililk sıvısı bulunan ventrikül denilen anatomik boşluklara yerleşmişlerdir.
7. Olfaktor oluk (groove) meningiomları: 1. Kranial sinir olan olfaktör sinirin (koku siniri) beynin ön kısmının altında olan oluğunda yerleşmektedir.
8. Parasagital/falks meningiomları: iki beyin hemisferinin arasındaki falks adı verilen dura katlantısına yerleşen meningiomlardır.
9. Petroz sırt (ridge) meningiomları: bukısında temoral kemiğe komşu meningiomlar vardır.
10. Posterior fossa meningiomları: beyinciğin olduğu kafa tabanındaki meningiomlardır.
11. Sfenoid kanat meningiomları gçzun arkasındaki sfenoid kemiğe lokalizedirler.
12. Spinal meningiomlar: omurgaya lokalize meningiomlardır ve bazen omuriliği basarlar
13. Suprasellar meningiomlar: kafa tabanının bulunduğu hipofiz bezinin bulunduğu yerde olan meningiomlar.
14. Tentoriummeningiomlar: beyin ile beyincik arasındaki tentorium denilen duarl katlantınıya lokalize olan meningiomlar.

Sıklık

Brain science foundation ve Amerikan klinik onkoloji derneğine göre meningiomlar tüm primer beyin tümörlerinin %34 kadarını yapar ve genelikle 30 ila 70 yaş arasında olur. Malign yani kötü huylu meningiomlar tüm meningiomların % 2-3 kadarını yapar

Meningiom tiplerinin sınıflandırılması

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) sınıflandırıması biröok tümörün derecelendirilmesinde kullanılır. WHO 15 değişik meningiom tipi ortaya koymaktadır. Bunlara meningiomların subtipleri (alttipleri) denilir

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) meningiomların sınıflandırıması

WHO Grade 1 Benign	WHO Grade 2 Atipik	WHO Grade 3 Malign
Meningotelial	Kordoid	Papiller
Fibroz (fibroblastik)	Clear hücreli	Rhabdoid
Transisyonel (miks)	Atipik	Anaplastik
Psammomatoz
Anjiomatöz
Mikrokistik
Sekretuar
Lenfoplazmositten zengin
Metaplastik

Atipik meningiomlar bütün meningiomların % 7-8 kadarını yapar ve doku ve hücre anormallikleri ile kendini gösterir. Bu meningiomlar iyi huylu olanlara nazaran daha hızlı büyüme gösterirler. Yiksek oranda tekrarlama olasılığı vardır.
Malign meningiomalar hücresel belirgin anomali vardır ve büyüme hızı hem benign hemde atipikolandan daha hızlıdır. Malign meningiomlar daka sık tekrarlar ve beyine  ve diğer organlarada yayılım gösterebilir.

Risk Faktörleri

Daha önce belirttiğim gibi meningiomlar 30 ila 70 yaş arasında görülmektedir. Çocuklarda yetişkinler gibi olmaz.
Kadınlarda meningiomların olma olasılığı erkeklere nazaran iki kat daha fazladır. Ama malign meningiomların erkeklerde olma olasılığı kadınlara nazaran 3 kat daha fazladır.

Yüksek doz iyonize radyosona maruz kalmak başta meningiomlar olmak üzere intrakranial tümörlerin olma olasılığını artırır. Düşük doz radyasyon ile meningiomlar aarsında da bağlantı vardır. En iyi bilinen İsrail’de 1948 ile 1960 yılları arasında tinea kapitis denilen mantar enfeksiyonu için başa radyasyon verilerek tedavi edilen çocuklarda tümör gelişmesi ilişkisidir. Genellikel en kolay iyinize radyasyona maruz kalınma diş için yapılan rontgenlerdir. Bir çok çalışma fazal miktarda tam ağız diş rontgeni çekilmesi ile meningiomlar arasında ilişki kurabilmiştir.

Nörofibromatozis Tip 2 (NF2), insanlarda meningioma gelişmesine yatkınlık sağlamaktadır.
Bazı çalışmalar hormonlarla meningiomlar arasında korelasyon kurmaktadır. Bu bulgular aşağıda yer almaktadır:

1. Kadınlada daha sık olması
2. Bazı meningiomlarda östrojen, progesteron yada androjen tespit edilmesi
3. Meme kanseri ile meningiomlar arasında ilişki olması
4. Meningiomların büyümesi ile menstrüel dönem ve hamileleik ilişkisi olması

Araştırıcılar oral kontraseptiflerin ve hormon replasman tedavilerinin kullanımı ile meningiomların oluşması arasında bağlantı olduğunu da bulmaya başlamışlardır.

Şikayet ve bulgular

Meningiomlar yavaş büyüyen tümör olması sebebiyle, belli büyüklüğe erişinceye kadar farkedilmezler. Bazı meningiomlar hastanın ömrü boyunca sessiz kalırken, bazıları da başka sebeplerden dolayı film çekilince tespit edilebilirler. Oluşan şikayet ve bulgular tümörün büyüklüğüne, yerine başlıdır genel bulgular aşağıdaki gibidir:

1. Başağrısı
2. Nöbet, epilepsi
3. Kişilik değişimleri
4. Ilerleyici fokal nörolojik defisit
5. Konfüzyon
6. Uyku hali
7. Duyma kaybı yada kulak çınlaması devamlı olması
8. Kas güçsüzlüğü
9. Bulantı kusma
10. Görme bozuklukları

Şikayet ve bulgular genellikle lokalizasyona bağlıdır. Aşağıda örnekleri verilmektedir:

1. Falks ve parasagital: beyin fonksiyonlarında özellikle konsatrasyon ve hafızada azalma. Eğer ortada lokalize ise bacaklarda ve ayaklarda güçsüzlük yapabilir.
2. Konveksite meningiomları: nöbet, epilepsi ve nörolojik defisit yapabilir
3. Sfenoid kanat Meningiomları: görme problemleri ve yüzde uyuşukluk yapabilir
4. Olfaktör oluk Meningiomları: beyin ve burun arasındaki koku sinirinin basısı nedeniyle koku hissinde kayıp oluşur. Eğer çok büyük olursa görme sinirine (optik sinir) basabilir.
5. Supra sellar Meningiomlar: optik sinir ve kiazma bası yapması nedeniyle görme problemleri olabilir.
6. Posterior fossa meningiomları: yüzde bazı bulgular ve kranial sinir basısına başlı olarak duymama ve yutma problemleri görülebilir. Bunun yanında dengesizlik olabilir.
7. İntraventriküler: burada BOS dolaşımını tıkayarak hidrosefaliye neden olur. Baş ağrısı mental ve kişilik değişiklikleri görülebilir.
8. Intraorbital: göz küresine bası yapıp görme bozulması ve gözün bürüsünün daha dışarda olmasına (propitozis) neden olabilir.
9. Spinal: yerine göre ağrı ve kuvvetsizlik olabilir.

Teşhis

Birçok sebepte dolayı meningiomlara tanı koymak zordur. Yavaş büyürler, yaşlılarda olunca yaşlılıüın bulguları ile karışır. Tanı diğer hastalık bulgularına benzemesi nedeniyle geç konulur. Bulgular teşpit edilip görüntüleme yapılırsa tanı konulabilir
Görüntüleme tetkikleri sayesinde beyin tümörleri ortaya konulabilir. Bilgisayarı tomografi, (CT yada BT) manyetik rezonans görüntüleme (MRI) önemli görüntüleme yöntemlerindendir. MR spektroskopi (MRS) tümörün kimyasal özelliklerin ölçerek tümörün natürünü ortaya koyabilir. Intraoperatif MR denilen tetkik ile ameliyat esnasında tümör çıkarılırken hastaya MR çekilebilir.

Görüntülemeden meningiom olduğu tanısı konulmasına rağmen patolojik tanı tümör çıkarılınca yapılabilir.

Tedavi Seçenekleri

Cerrahi

Meningiomlar genellikle iyi huylu tümörlerdir, sıklıkla sınırlaı ortaya konulabilir ve tam olarak çıkarılabilir ve bu hastalığın tam tedavisi için önemlidir. Kraniotomi yapılarak beyin cerrahı meningiomları kaynak aldığı ve yapıştığı zar, kemik varsa onlarla beraber çıkarmalıdır. Bazen yeri itibarıyla total çıkarmak mümkün olmayabilir.

Beyin cerrahı olarak amacımız meningiomları tamamen çıkarmak ise de asıl amacımız hastanın nörolojik ve hayati fonksiyonlarını bozmamaktır. Eğer tümörü çıkarmak hastada büyük sekellere neden olcak yada hastanın kaybına neden olacaksa çıkarılamayan kısım bırakılıp hasta takip edilebilir. Bazı hastalarda takip etmek uygun bir seöenek olurken bazı hastalarda da radyoterapi uygun olmaktadır. Bazı hastalarda ameliyat öncesinde embolizasyon yapılması tercih edilen bir yöntemdir. Bu sayade daha az kanamalı cerrahi uygulanabilir.

Gözlem/takip

Aşağıdaki özelliklere uyan hastaları takip etmek uygun olabilir.

1. Şikayeti olmayan küçük tümörü olan ve tümör etrafında ödemi olmayan hastalar
2. Çok yaşlı ve tümör büyümesi olmayan hastalar
3. Yapılacak tedavi hasta için risk taşıyorsa

Radyoterapi

Radyoterapi ile yüksek enerjli X ışınları kullnaılarak anormal beyin tümör hücrelerini öldürerek  tümörün küçülmesi sağlanmış olurç radyoterapi bir alternatif yada yardımcı tedavi olarak kullanılır efektif bir cerrahi kadar etkili bir yöntem değildirç

1. Standart external beam radyoterapi ile etrafdaki normal beyin dokusu korunmaya çalışarak ışının verilmesi prensibine dayanır. Uzun dönem sonraki beyin üzerindeki radyoterapi komplikasyonları son zamanlarda geliştirilen radyoretapi yöntemleri kullanılrak oldukça azaltılmıştır. Yeni radyoterapi teknileri üç boyutlıu konformal radyoterapi (3DCRT)den intensity-modulated radyoterapi (IMRT) ye kadar uzanmaktadır.
2. Proton beam radyoterapi radyoaktif materyal olarak proton ışını kullanarak beyindeki hedefe ışın verilmesi prensibine dayanır. Avantajı daha az olarak etraf dokuya zarar verir.
3. Stereotaktik radyocerrahi (Gamma knife, Cyberknife gibi) burada hedeflenen dokuya gamma ışını yada x ışını vererek tek seferde yüksek doz uygulanır çevre dokuya en az hasar verir,  buradaki problem boyuttur 3 cm çapından büyük tümörlerde uygulanması mümkün değildir.  Ama cerrahi yapılması uygun değilse basamaklı olarak tümör hacmini birkaç bölüme bölerek 3 cm’den büyük meningiomlara da uygulanabilir.

Kemoterapi

Kemoterapi nadir uygulanır sadece atipik yada malign meningiomlarda diğer tedavilere ek olarak uygulanabilir.

Sonuçlar

Genellikle tüm tümör tamamen çıkarıldıysa prognoz iyidir.

 

Bu yazıdaki bilgiler genel bilgi vermek amacı ile hazırlanmış olup bir doktordan alınan bilgilerin yerine kullanılamaz.

© Buradaki bilgilerin herhangi bölümü veya tamamı Prof. Dr Ersin Erdoğan’ın müsaadesi olmadan kullanılamaz veya çoğaltılamaz